incongruentie,
congruentiefout
Onder incongruentie verstaan we ongelijkheid in getal en persoon
tussen onderwerp en persoonsvorm. Ongelijkheid in persoon komt
alleen in de gesproken taal voor: hij heb; ongelijkheid in getal
- een enkelvoudig onderwerp en een meervoudige persoonsvorm, of
omgekeerd- komt ook in de geschreven taal vaak voor.
Enige voorbeelden:
- De dames en heren worden verzocht niet te roken.
('De dames en heren' wordt als onderwerp gezien; het onderwerp is
echter 'niet te roken'. Het verzoek niet te roken wordt gericht
áan de dames en heren. Maar wat lezen we in Van Dale als
voorbeeld van een goede zin met 'verzoeken'? 'De heren worden
verzocht hierheen te komen.')
- De produkten waren maar een kort leven beschoren.
(De produkten is geen onderwerp maar een meewerkend voorwerp.)
- Een van de beste voetballers die ooit in het Nederlands elftal
heeft gespeeld, is ongetwijfeld Faas Wilkes.
( Beste voetballers hebben ooit in het Nederlands elftal gespeeld;daarvan
was Wilkes er éen van.)
- Het grote aantal boerderijen ,die er alle even welvarend
uitzagen,vielen mij meteen op.
(Niet de boerderijen vielen op, maar het grote aantal viel op.)
Soms wordt een onderwerp niet meer als meervoudig aangevoeld:
- De V.S. wil in het Midden Oosten een belangrijke rol blijven
spelen.
- De media- zeker de televisie-speelt een belangrijke rol bij de
komende verkiezingen.
Soms staat de persoonsvorm te ver af van het onderwerp en
richt de pv zich naar een meervoudig woord dat dichter in de
buurt staat.
Alleen het opheffen van deze protectionistische maatregelen
zullen het mogelijk maken dat in Europa een open markt wordt
geschapen.