pleonasme
Een pleonasme is een overbodig woord, of een overbodige woordgroep,omdat de betekenis ervan al ligt opgesloten in een ander genoemd woord.
Enige voorbeelden:
- De uitvoer naar het buitenland is het laatste jaar toegenomen.
- De spreker beperkte zich uitsluitend tot de feiten.
- De arts deelde mij dat slechts operatief ingrijpen de enige mogelijkheid was.

Er bestaat een duidelijke overeenkomst tussen pleonasmeen tautologie: in beide gevallen is sprake van een overbodig woord. Het verschil tussen pleonasme en tautologie: een pleonasme is een overbodige bepaling: witte sneeuw,oude grijsaard,gratis cadeau; een tautologie is een overbodig synoniem:gratis en voor niets,oud en bejaard,etc.

N.B. Pleonasme en tautologie komen ook voor als stijlfiguur. De 'overbodigheid' is dan geen onopzettelijk gemaakte fout, maar een 'gezochte' formulering, die een bepaald effect moet bewerkstelligen.
Bovendien kennen we in onze taal een aantal tautologische uitdrukkingen, zoals: wikken en wegen, bepakt en bezakt, met pracht en praal, etc.

Zie ook dubbele ontkenning en litotes